Zijn processen overbodig?

In 7 IT trends voor 2013 schetst Ron Tolido een zevental trends, waarvan de vijfde, “No Process”, mijn serieuze aandacht trok en trekt. Processen zijn, zo vertelt Tolido, steeds vaker… overbodig. Als ik Tolido goed begrijp, bedoelt hij dat processen er – informatisch gesproken – steeds vaker steeds minder toe doen. Ik denk dat Tolido wat dat betreft het gelijk aan zijn zijde heeft.

Processen zijn menselijke verzinsels. Ze zijn afleidbaar uit de waaier aan activiteiten van allerhande personen en verbanden waarin zij zich manifesteren. Het afleiden van een bepaald proces kan zinvol zijn als een verzameling activiteiten zich voordoet in een behoorlijk vast en weerkerend patroon.

Veel automatiseerders baseren zich nog altijd vergaand op (bedrijfs)processen. Die processen vormen de ruggengraat waaromheen de automatiseerder informatiestromen modelleert. En de uiteindelijk resulterende informatiesystemen zijn dan ook getrouwe afspiegelingen van die (bedrijfs)processen. Zowel informatiesystemen als informatiestromen raken daarmee sterk en star verweven met de (bedrijfs)processen.

Vandaag de dag… in volle en nog altijd toenemende dynamiek van moderne en bruisende informatiemaatschappij… worden oude en vertrouwde patronen echter steeds zeldzamer. Herhaling komt steeds minder voor. Vastigheid is steeds vaker ver te zoeken. Wat is een proces eigenlijk nog (waard) als het activiteitenpatroon nagenoeg verdwenen is?

Waarom… waarom hangen automatiseerders informatievoorziening nog altijd zo stringent op aan (bedrijfs)processen? Waarom accepteren gebruikers van/opdrachtgevers tot informatiesystemen nog altijd en domweg het algeheel primaat van het (bedrijfs)proces? Is het niet helder dat (bedrijfs)processen als krachtig vertrekpunt voor informatiestromen hun waarde hebben verloren?

Langzaam maar zeker moeten we wennen aan werkelijkheid van tal van losse activiteiten die zich heel flexibel aaneen laten schakelen tot sterk variërende en ook heel gevarieerde gelegenheidsketens. En, ja, klopt, zo’n gelegenheidsketen wordt wellicht maar één keer actief. Zo’n weefwerk aan gelegenheidsketens kan goed worden opgevat als een netwerk. Het is ook niet voor niets dat informatiemaatschappij ook wel met de term netwerkmaatschappij wordt aangeduid. Mensen zijn ook steeds meer aan het – zoals dat heet ‘netwerken’. De vloeibare organisatie komt steeds meer aan zet.

Zijn we er dan? Of blijken (straks) activiteiten eenzelfde lot beschoren als de processen nu? Draait het wel duurzaam om activiteiten? Of is er nog iets anders – iets dat de activiteiten feitelijk aandrijft?

Ja, dat is er. Het heet… “informatie”. Informatie leidt onveranderlijk tot zowel individuele als situationele interpretatie en betekenisgeving. Individueel toegekende betekenis zet mensen aan tot situationele activiteit (met excuses voor het pleonasme). Altijd. Inderdaad, het komt er meer en meer op aan om, met de woorden van Tolido: “slim gebruik te maken van al beschikbare informatie en de toestand van het moment.” We zijn toe aan Modern Informatieverkeer tot trefzekere activiteit; nader uitgewerkt op Information Roundabout.

Informatie zet mensen aan tot activiteit. Activiteit staat op haar beurt weer bol van informatie – informatie ter initiatie van weer nieuwe activiteiten. Enzovoort, enzovoort. Eeuwige wisselwerking. In hedendaagse dynamiek van netwerksamenleving zullen daarbij steeds gemakkelijker geheel nieuwe informatie/gedragspatronen ontstaan. Patronen die, waar men dat nuttig acht, ook als processen kunnen worden vormgegeven en ingericht. Veel belangrijker is echter dat we met elkaar komen tot werkelijk betekenisvol informatieverkeer met het oog op trefzekere activiteit.

Copyright (c) 2012 Emovere/Jan van Til - All rights reserved.
Alle publicaties op deze site zijn gebaseerd op mijn eigen opvattingen. Ze vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten en het beleid van mijn werkgever(s).

Recept voor soepel draaiend landschap

Kijk (nog) eens naar een wiel. Een fietswiel bijvoorbeeld. Waar het om draait is natuurlijk de band-om-de-velg. Het gedoe eromheen – van spaken tot en met de as – is maar ballast. Overhead, zeg ook maar.

 

Een dergelijke zienswijze komt ons waarschijnlijk vreemd voor. Dat komt, denk ik, omdat we het wiel – met alles erop en eraan met paplepel ingegoten kregen. We zijn er door en door mee vertrouwd; we weten niet anders. Een wiel is ‘gewoon’ dat samenhangende geheel waarin elk onderdeel – van as, via spaak tot en met de buitenband – haar vast omschreven plaats en functie heeft: soepele draaibeweging rondom as.

 

Neem nu eens een informatiesysteem in gedachten. En nog één. Vooruit, nog een heel stel erbij. Zoiets noemen we vandaag de dag al gauw een landschap. In wiel-termen komt zo’n landschap feitelijk overeen met binnen/buitenband-om-velg. Voor koppelingen tussen veelheid aan systemen komen spaken nadrukkelijk in beeld. Wat echter direct opvalt, is dat geen enkele spaak betrokken is op de as. Sterker nog: er is helemaal geen as! Elke spaak loopt – ja, klopt, dat is vreemd – van systeem naar systeem. Het onvermijdelijke gevolg? Elk systeem wordt z’n eigen as! En het landschap? Het landschap ‘ontwikkelt’ zich ‘voorspoedig’ tot een veel-wielig vehikel waarin elk afzonderlijk wiel weliswaar soepel draait, maar het geheel steeds moeizamer vooruit komt.

 

Nee, klopt; scherp gezien! Zoiets als een Service Bus telt natuurlijk niet als as. Wat zo’n technische faciliteit slechts bewerkstelligt, is dat alle spaken netjes worden gelabeld en overzichtelijk gebundeld bij elkaar gehouden. Ja, dat is belangrijk, maar is, met alle respect, toch niet waar het klanten wezenlijk om draait: techniek moet immers domweg werken! Klanten willen van situatie tot situatie in-één-klap-duidelijke informatie; dáár komen ze verder mee. Soepel draaiend wiel ontbreekt en dat houdt klanten – nodeloos – op.

 

Hamvraag is natuurlijk: hoe krijgen we zo’n landschap weer in soepele beweging? Hier is het (eenvoudige) recept:

1.     Voeg nieuwe as toe aan het landschap.

2.     Verbind elk systeem middels nieuwe spaken met deze as.

3.     Verwijder oude spaken uit het landschap.

 

Op die manier maken we van dat levensvreemde veel-wielige vehikel… weer een wiel uit één stuk: van as via spaak en velg tot en met buitenband. Precies zoals we dat van een wiel verwachten. Een soepel draaiend landschap waarmee klanten daadwerkelijk verder komen!

 

Op die manier erkennen we in één en dezelfde beweging zowel de eigenheid van elk afzonderlijk systeem als ook het onderlinge verband waarin de diverse systemen gezamenlijk acteren in handen van tal van samenwerkende klanten. Klanten die in telkens wisselende verbanden dag in dag uit hun situationeel betekenisvolle ‘ding’ doen. Een duurzaam samenhangend landschap, in soepel draaiend verband gehouden middels vaste as.

Voor nadere informatie, zie: www.information-roundabout.eu.

Copyright (c) 2012 Emovere/Jan van Til - All rights reserved.
Alle publicaties op deze site zijn gebaseerd op mijn eigen opvattingen. Ze vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten en het beleid van mijn werkgever(s).

Architectuurprincipes – contradictio in terminis?

Architectuur en principe – twee woorden die ons veilig, vertrouwd enzovoort in de oren klinken. Gecombineerd – ter versterking van het effect: architectuurprincipe. Daar valt toch niets tegen in te brengen? Toch blijkt de omgang ermee maar wat lastig te zijn – getuige de veelheid aan artikelen, blogs enzovoort die nog altijd over het onderwerp verschijnen. Hoe gaan we er in de dagelijkse praktijk mee om? Het lijkt vaak veel weg te hebben van een onbevredigende Zoektocht en een Worsteling.

In deze bijdrage laat ik Pieter Wisse aan het woord; een bijdrage uit een Àndere hoek. De tekst is van A […] Z overgenomen uit zijn artikel Architectuurprincipes (2005). Een aantal jaren oud alweer, maar nog altijd onverminderd actueel.

Bestaande regels voor dagelijkse situaties; heel gewoon:

“Vraagt u zich […] eens af, wat een principe in het dagelijks leven betekent. Dat is dus het leven dat een mens min of meer ongewijzigd voert. U en ik, wij doen dat voor het grootste gedeelte allemaal. Hebt u dat, dagelijks leven! Daarvoor is een principe dan, tja, een onwrikbare regel. Kan een wet zijn, een methode enzovoort. Zo’n principe is er dus op voorhand, en u houdt zich er vervolgens letterlijk gewoon aan. Dat is meestal reuze handig. Spaart tijd, levert voorspelbaar resultaat. Maar let op, u maakt echt een reuze vergissing, wanneer u óók als architect zo over principes denkt!”

Als de dagelijkse situaties gewoon niet meer werken… Als bestaande regels geen soelaas, geen ruimte voor gewenst/gewaardeerd gedrag meer bieden… ontstaat er een Ongewone en Nieuwe situatie:

“Een architect […] is een gewoon mens in een ongewone situatie. [… Ò]ngewoon. Kenmerkend daarvoor is dat gewoontegetrouw gedrag niet langer past. Als u me de woordspeling veroorlooft, er zijn dan principieel andere principes nodig.”

Aan die ongewone situatie moet iets veranderen. Maar hoe? Met bestaande regels komen we er niet langer. Werkelijk Nieuwe zijn nodig – om nieuwe situaties straks weer gewoon het hoofd te kunnen bieden:

“Om wat voor redenen dan ook kan een mens ontevreden zijn met een situatie. Zo ontevreden, dat het maar eens moet veranderen. Bijvoorbeeld, iemand regent voortdurend nat, maar blijft liever droog. Dat probleem kan je niet altijd zelf oplossen. Dus ga je hulp zoeken om zo’n òngewone situatie te veranderen. Eigenlijk totdat er weer een gewone situatie intreedt, maar wèl anders. Zonder dat probleem. Heerlijk droog-zijn in plaats van plakkerig en koud nat-zijn. Je moet natuurlijk wel kunnen betalen. Ik bedoel, voor die hulp. En nat-zijn […] is soms ook wel fijn.”

“Wat doet de architect eraan? […] In een hele stoet van allerlei betaalde hulpverleners is het de architect, ik herhaal, de architect die zich bekommert om de nieuwe principes. Zij of hij ontwerpt primair het droog-zijn-gedràg. De architect vormt als het ware dat gedrag via voorzieningen. Met een waterdicht dak, bijvoorbeeld. Zo beschouwd is zo’n dak slechts secundair. Het is natuurlijk wel onmisbaar. Want zonder een dak kan iemand zich op een droog-zijn manier gaan gedragen wat hij wil, maar dat lukt niet. Als het dan regent, word je toch gewoon weer kletsnat.”

En als de nieuwe situatie weer werkt:

“Zodra die andere principes annex voorzieningen eenmaal gevestigd zijn, is er voor wie nu-niet-meer-nat-wordt weer sprake van gedrag van alledag. De nieuwe situatie werkt. De ene opgave van de architect zit er dan weer op. […]”

Ziet u het?

“Ongelofelijk, u heeft gelijk. Hoe kan ik u ooit bedanken? Sinds jaren zoek ik naar architectuurprincipes. Naar regels om toe te passen. Het recept. Ik moest wel diep gefrustreerd raken. Want de architect heeft geen principes om vanuit te vertrekken. Ik moet er juist mee áánkomen! Iedere keer weer.”
“Als er al architectuurprincipes zijn […] vormen ze géén startpunt voor de architect. Principes, en dan zijn het nieuwe principes voor een nieuwe situatie, zijn daarentegen het resultáát van wat de architect karakteristiek bijdraagt. Nee, de architect moet nooit gaan zoeken naar principes. Wat zij of hij eventueel vindt is per definitie òngeschikt, omdat juist situatie en gedrag niet meer sporen. De architect ontwèrpt principes.”

Wilt u meer wil weten over de visie van Pieter Wisse m.b.t. architectuurprincipes? U kunt terecht op zijn uitgebreide website. Twee directe links: Bedoelt u soms constructieprincipes?! en Architectuurcriterium.

Copyright (c) 2012 Emovere/Jan van Til - All rights reserved.
Alle publicaties op deze site zijn gebaseerd op mijn eigen opvattingen. Ze vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten en het beleid van mijn werkgever(s).

Pal voor uw neus

Op 10 mei 2012 blogt Tony McCaffrey In Harvard Business Review Why We Can’t See What’s Right in Front of Us. We zien wat we vanuit eigen praktijk gewend zijn te zien. We zien wat we vanuit eigen praktijk verwachten te zien. De rest… de rest dringt niet of nauwelijks tot ons door; het staat weliswaar pal voor onze neuzen – en toch… zien we er maar zo aan voorbij. Uit McCaffrey’s blog: Wie ziet een ijsberg nu als een object dat a. niet zinkt en b. als noodplatform kan fungeren voor drenkelingen die zich in veiligheid proberen te brengen?
En als we al eens op dergelijke bijzonderheden worden gewezen… desnoods met klem… desnoods meermaals… dan nog schudden we het hoofd; we zien het niet. Soms komt het ons domweg niet uit om te zien. Soms houden we liever stug vast aan het oude en vertrouwde dat we zo goed kennen.

Pal voor uw neus wordt dag in dag uit hard gewerkt aan vele informatiesystemen annex informatieverzamelingen. Het gaat maar door. Allemaal volgens het adagium Voor Elk Probleem een Apart Systeem. Ziet u het? Als direct gevolg daarvan wordt, eveneens dagelijks, hard gewerkt aan een veelheid aan interfaces tussen die veelheid aan systemen. Ziet u het? Ja, zo zijn we dat gewend. Al sinds jaar en dag.

Pal voor uw neus ontstaan informatieduplicaten. En ook duplicaten van duplicaten van duplicaten van …. Zonder einde. Duplicaten die met grootst gemak overal terecht komen en los van elkaar volgens allerhande voorschriften worden bewerkt. Ziet u het? Als direct gevolg daarvan ontstaat – ook weer pal voor uw neus: inconsistentie. Inconsistentie die haar weerga vandaag de dag eenvoudigweg niet kent. Ziet u het? Ja, zo zijn we dat gewend. Al sinds jaar en dag.

Mag ik u eens wijzen op de manier waarop wij onze informatie organiseren? Is dat niet heel specifiek – d.w.z. steeds gericht op dat ene probleem dat nu onze aandacht-tot-oplossing vraagt? Bent u zich ervan bewust waarom u dat doet? Dat is omdat op die manier de informatie de betekenis (lees ook: waarde) krijgt die voor precies dat ene probleem van belang is. Daarom.
Mag ik u daarbij eens op een bijzonderheid wijzen? Een bijzonderheid die pal voor uw neus staat? Ja, klopt, op het gevaar af dat u niet ziet waarop ik u wil wijzen. Want wat ik u wil laten zien ligt eigenlijk zo voor de hand… voor het oprapen zeg ook maar… dat u er maar zo aan voorbij ziet en de bijzonderheid… Mist.

Mag ik u eens wijzen op de bijzonderheid dat de veelheid aan informatiehooibergen waarin wij met z’n allen steeds moeilijker nog duurzaam bruikbare/betrouwbare spelden weten te vinden… met de huidige stand van techniek… overbodig zijn geworden?

Mag ik u eens wijzen op de bijzonderheid dat wanneer u uw informatie Stelselmatig zou organiseren… d.w.z. geschikt zou maken voor duurzaam en trefzeker hergebruik door vele partijen in gevarieerde en variërende situaties… dat die manier van doen een einde zou maken aan inconsistentie… aan duplicaten van duplicaten van duplicaten van… aan die wirwar aan informatieverzamelingen… aan die wirwar aan interfaces…?

Mag ik u, met andere woorden, eens wijzen op die bijzondere en voor de hand liggende mogelijkheid van het infrastructuraliseren van uw informatieverzamelingen? Ziet u dat de kwaliteit van uw informatie daarmee met sprongen vooruit zou gaan? Ziet u dat de time-to-market van nieuwe oplossingen daarmee vele malen korter zou worden? Ziet u dat u zich op die manier erg veel geld zou besparen?

Ziet u het? Ziet u de evidente voordelen? Ze bevinden zich binnen handbereik – pal voor uw neus. Of… Mist u het… en/of houdt u (liever) vast aan (oude en vertrouwde) duplicaten, inconsistentie, geldverspilling enzovoort?

Copyright (c) 2012 Emovere/Jan van Til - All rights reserved.
Alle publicaties op deze site zijn gebaseerd op mijn eigen opvattingen. Ze vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten en het beleid van mijn werkgever(s).

Ditch the Obsolete idea of Privacy

Should we ditch the idea of privacy? It’s Don Tapscot asking at Reuters. Frankly… Yes, I do think that we should ditch the current (totally obsolete) idea of privacy. And I also think that we should come up with a brand new idea of privacy.

Our current ideas of privacy are centered around several problems that arose while we gradually grew into our so-called information society. We need to come up with an idea of privacy that is centered around individual natural persons as participants in full blown information traffic.

What about this leading principle: “Person Information is Personal Property”?

Does it make sense? Does it feel natural? Information that is about Me… is Mine! Of course it is! Every natural person needs to be(come) – in principle – ‘the boss’ of his own personal information. Strong – isn’t it? Yes, indeed, it is!

There is – of course – more to say. Additional constitutional principles are necessary to reach and maintain societal trust, balance etc. For additional principles please do have a look at Person information in the information society, a manifesto.

In December 2011 the book Interoperabel Nederland came out (mainly Dutch). The third chapter of part III is titled Manifest voor informatieverkeer. Please don’t forget to have a look at appendix 2 “Grondwetherziening”. This important appendix starts with: “De Grondwet is aan herziening toe voor Nederland als een informatiemaatschappij. Hier volgt een concrete voorstel voor relevante artikelen.”

Copyright (c) 2012 Emovere/Jan van Til - All rights reserved.
Alle publicaties op deze site zijn gebaseerd op mijn eigen opvattingen. Ze vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten en het beleid van mijn werkgever(s).